اگرچه در همه عرصه ها و مشاغل"اخلاق"به عنوان عنصر مهم فرهنگ هر جامعه، از ارکان اصلی فعالیت های حرفه ای است، اما این مهم در عرصه خبر نگاری دو چندان می شود؛ چراکه خبرنگاروظیفه اطلاع رسانی را در جامعه برعهده دارد. فعالیت حرفه ای او با افکار عمومی ارتباط مستقیم دارد؛ کمترین بداخلاقی وی در فعالیت رسانه اییا پایبند نبودن به اخلاق عمومی، موجب خدشه دار شدن افکار عمومی خواهد شد. ویژگی های مهم اخلاقی که برای یک خبرنگارضروری است عبارتند از:
 

مهارت های اخلاقی خبرنگار

 

1-   صداقت و راستگویی:

 خبرنگار که وظیفه اطلاع رسانی به مردم را به عهده دارد، در حقیقت نماینده مخاطبان در صحنه رویدادهای جامعه است. او باید با مردم صادق و راستگو باشد و هر رویدادی را آن طور که هست، ببیند و بکوشد آن را همان طور بیان کند. خبرنگار و رسانه ای که با مردم صادق باشد، مردم او را باور خواهند کرد و حرف و سخن آن رسانه برای مخاطبش حجت خواهد شد؛ چیزی که آرزوی رسانه هاست. همچنین رسانه بی اعتبار به مرور زمان مخاطبان خود را از دست می دهد.

2-  شجاعت:

 شجاعت از صفاتی است که معمولا برای یک خبرنگار موفق برشمرده می شود.  کسی که از صاحبان قدرت و ثروت هراس داشته باشد هرگز نمی تواند خبرنگار خوبی باشد. خبرنگار شجاع برای اطلاع رسانی و انعکاس مشکلات و واقعیت های جامعه از کسی ترس و بیم ندارد. کنجکاوی هم از دیگر ویژگی های لازم برای خبرنگار است به گونه ای که اگر ذهن فرد، پرسشگر و کنجکاو نباشد یا به دنبال چراها و چگونه ها نگردد، او هرگز قابلیت خبرنگار شدن را ندارد. خبرنگار وقتی با مقامات، شرکت ‌ها ‏و مسئولان سر و کار دارد باید نسبت به گفته ‌های آنان ‏درجه بالایی از شک و تردید داشته باشد. او باید به شک‌های خود اعتماد ‌کند و از طرح پرسش‌های مختلف نهراسد.منابع اغلب ‏دوست دارند اطلاعاتی بدهند که به نفع خودشان ‏باشد. در عین حال خبرنگار باید مراقب باشد که این شک و تردید ‏تبدیل به بدگمانی نشود.‏

 3-   رفتار و روابط اجتماعی مناسب:

 خبرنگار لازم است از صفات صمیمیت، متانت، صبوری، حسن نیت، مسئولیت پذیری و از همه بالاتر رازداری و معتمد بودن برخوردار باشد.او باید در برابر اعمالش مسئول و پاسخگو باشد. همچنین خبرنگار باید ظاهری آراسته، مرتب و رفتاری توام با ادب و نزاکت داشته باشد. مجموعه این ویژگی ها به او کمک می کند تا بتواند برای سهولت کار ارتباط خوبی با حوزه های فعالیت خود برقرار کند.

خبرنگار باید با احترام گذاشتن به استقلال و حاکمیت ملی، نظم و امنیت عمومی و منافع ملی، از اصول و شرافت حرفه ای خویش تبعیت کند و همچنین به اصول دینی و اعتقادات مذهبی، آداب و سنن قومی و ملی، اخلاق حسنه و عفت عمومی احترام گذارد.

 4-   وظیفه شناسی، رعایت انصاف و بی طرفی:

 خبرنگار باید تلاش کند که با رعایت انصاف در تهیه خبر، از طرفی جانبداری نکند. اگر خبرنگار یا رسانه ای در اخبار خود به نوعی بی طرفی را نقض کند، اعتماد مخاطبان از او سلب می شود.  خبر‌نگار لازم است صرف نظر از تعلق سیاسی، مذهبی و حتی تعلق اقتصادی رسانه‌ای که در آن کار می‌کند، در کار حرفه‌ای خود تا آنجا که می‌تواند مستقل باشدو حداقل حمایتش از یک جریان یا فرد نباید به قیمت کتمان حقیقت باشد. انتقال دقیق اسناد و گفته‌ها و تصویرها از ویژگی‌های خبرنگار حرفه‌ای است.

خبرنگار باید نظرات شخصی و تعصب را کنار گذارد و به وظیفه خود درقبال جامعه عمل کند. رسالت خبرنگار،آگاه کردن جامعه است، نه آن که مردم را به حمایت ازشخص یا گروهی خاص تشویق کند. خبرنگار وظیفه شناس تلاش می کنداز همه افراد و یاطرف های مرتبط با یک موضوع، اطلاعات درست و کامل ارائه دهد، به منافع عمومی بیندیشد و قضاوت و تصمیم گیری را به مخاطبان اجازه واگذار کند.

5-   رعایت حریم خصوصی

احترام به حیثیت شخصی و حریم خصوصی افراد، خودداری از توهین، تهمت و افترا به اشخاص و تلاش در حفظ سلامت و آرامش روانی جامعه از وظایف خبرنگاران است.اخلاق حرفه‌ای حکم می‌کند که حریم خصوصی افراد حفظ شود. هر فرد حق دارد شأن زندگی خصوصی و خانوادگی، خانه، سلامت و روابط خود با دیگران را حفظ کند. هر خبرنگاری اگر بدون رضایت فردی، به حریم زندگی خصوصی او تجاوز کند، بر اساس قانون باید پاسخگو باشد.

6-   حفظ منابع اطلاعات

از دیگر وظایف اخلاقی روزنامه‌نگار، حفظ منابع اطلاعات محرمانه است . خبرنگاران از لحاظ اخلاقی، باید منابع محرمانه اطلاعات خود را فاش نکنند.خبرنگار موظف است اسرار حرفه ای خود را حفظ کند و از افشای اطلاعات و اخباری که بطور  محرمانه به دست می آورد جز مواردی که با حکم دادگاه مشخص می شود، خودداری کند.

7-  امانتداری

خبرنگار حرفه‌ای با رعایت اصل امانتداری،اطلاعات شخصی افراد را بدون رضایت ایشان در رسانه ها منتشر نمی کند و همچنین این اطلاعات را بدون اجازه در اختیار فرد دیگر قرار نمی دهد.

امانتداری در جنبه های دیگر کاری خبرنگار نیز لازم است رعایت شود مثلا خبرنگاران در صورت استفاده از اخبار دیگر رسانه ها در مطالب خبری خود باید امانتدار بوده و مطلب را به نقل از همان رسانه ها ذکر کنند. در واقع خبرنگار حرفه‌ای متن دیگران را به نام خود منتشر نمی کند و به عبارت دیگر دست به سرقت ادبی نمی زند.

8-   استقامت و پشتکار:

به دست آوردن اخبار و اطلاعات، اغلب دشواری های خاص خود را دارد و یک خبرنگار، سختی دوندگی های مستمر برای کسب خبر، پشت درهای بسته ماندن و رنج و مشقت مخالفت های پنهان و آشکار منابع خبری را به جان می خرد و به سادگی تسلیم نمی شود.

در جمع بندی این مبحث باید گفت گاه رعایت نکردن مهارت های حرفه ای و اخلاقی، سبب می شود که مردم نتوانند به خبرهای ما اعتماد کنند. برخی از این عوامل عبارت است از: صداقت نداشتن در فرآیند انتشار خبر، تناقض گویی، مبالغه و اغراق در فرآیند انتشار خبر، تحریف خبر، سانسور خبر، موثّق نبودن خبر، عینی و واقعی نبودن خبر، بی طرف نبودن در انتشار اخبار و جذابیت نداشتن نوع خبرنویسی.